مجله هنری

خاتم کاری

خاتم چیست؟

 

خاتم ورقه ای است به ضخامت 1 ميليمتر كه از كنارهم قرار گرفتن قطعات ريز و متساوي الاضلاع چوبهاي رنگي به همراه قطعات مثلثي شكل فلز برنج و استخوان شتر بدست مي­ آيد .خاتم سازي يكي از هنرهاي برتر اصفهان محسوب مي شود. مبتكر و ابداع كننده آن مشخص نمي­  باشد اما اساس و شيوه كار آن بسيار شبيه موزاييك­ كاري است كه نه تنها در ايران بلكه در جهان سابقه ديرينه دارد. بنابر نظر پروفسور پوپ، اين هنر، موزایيك­ كاري با چوبهاي رنگي و استخوان است كه آن را خاتم بند مي­گويند با اين تفاوت كه در هنر خاتم قطعات ريز چوب و استخوان و فلز را طي يك فرآیند طولاني مدت آماده و به صورت كاملا منظم و در قالب اشكال هندسي به ظرافت در كنار هم قرار داده و پس از برش به صورت لايه لايه ،با چسب چوب روي زيركاري چوبي یا فلزی مي­چسبانند. آثار قديمي به جامانده دركاخها بناهای قدیمی همچون رحل­هاي قرآن و … نشان دهنده قدمت اين هنر در شهر اصفهان به ويژه در عهد صفويه است.

آماده سازی چوب خاتم :

خاتم كار ابتدا چوبهاي رنگي مثل عناب، نارنج، فوفل، آبنوس و … را به شکل نواري و با ارتفاع 60 سانتي متر برش مي­دهد تا خشك شوند. همچنین در این مرحله که به آن گلبندی میگویند از استخوان شتر نيز استفاده مي­كنند. بدين ترتيب كه ابتدا نوارهايي از استخوان شتر را حدود 3 ماه در آب آهك قرار مي­دهند تا رنگ آن كاملا سفيد شود. در اولين مرحله برش نوارهاي چوب و استخوان را آن گونه برش داده و سوهان­كاري مي­كنند تا سطح مقطع مثلثي شكل و تميز به دست مي­آيد كه در اصطلاح سنتي به آن شش مي­گويند. اين نوار ها در كنار نوار برنجي كه از طريق حديده كردن كاملا شبيه قطعات چوب و استخوان گرديده به صورت يك چيدمان رنگي و منظم با لايه ايي از چسب چوب در كنار هم قرار مي­گيرند. شش­هاي آماده شده با نخ بسته مي شود تا ضمن خشك شدن محكم در كنار هم چسبيده شود اين عمل تا به دست آمدن يك گل كامل با ارتفاع 60 سانتي متر ادامه پيدا مي­كند. پس از آماده كردن چندين گل آنها را بين دوتخته در كنارهم مي­چينند و بین­ آن را با چسب چوب پر مي­كنند و تحت فشار به صورت يك تكه در مي­آورند كه به آن قامه مي­گويند.

مراحل ساخت خاتم :

استاد­كار لايه­ هايي به ضخامت 1ميلي متر را از سطح قامه برش مي­دهد كه به آن لنگه مي­گويند. پس از آماده سازي زيرساخت به وسیله خم­کاری ظروف فلزی، خاتم ها براساس طرح، رنگ، شكل و ابعاد بر روي زمينه كار به وسيله چسب هاي مخصوص و با حرارت دادن چسبانده مي­شود .پس از آن سطح بخش فلزی به وسیله استاد کار ماهر پرداخت می­گردد . در نهايت با چهار لایه پوشش پلی استر آلمانی پوشانده مي­شود .هرچقدر خاتم آماده شده ظريف­تر باشد و از مواد اوليه با كيفيت بالا ساخته شده باشد ارزش آن بيشتر است.

خاتم در مجموعه صنایع دستی آقاجانی :

ما در صنایع دستی آقاجانی با استفاده از مرغوب ترین مواد مورد استفاده در زمینه تهیه خاتم و همچنین زیرساخت فلزی آنها، به عنوان بزرگترین تولیدکننده محصولات خاتم کاری بر روی مس در ایران می­باشیم.

استفاده از مس مرغوب جهت ساخت زیرساخت و همچنین مواد بکار رفته درجه یک در تمامی مراحل تولید و دارابودن بیشترین تنوع محصولات زیرساخت باعث شده همواره پیشرو و ارائه دهنده برترین ها در صنایع دستی ایران باشیم.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *